Route

De Elfstedentocht brengt de deelnemers langs de elf steden in Friesland die ooit stadrechten hebben verkregen. De tocht voert naast deze 11 steden ook langs dorpen, echter hoeven deze niet perse worden aangedaan om de tocht te voltooien. De elf steden moeten uiteraard wel allemaal bezocht worden. De tocht wordt met de richting van de klik mee geschaatst, tot 1933 en in 1941 werd de tocht omgekeerd afgelegd. De huidige route staat hieronder, inclusief de Friese naam van de steden en de afstand vanaf het startpunt.


Route Elfstedentocht weergeven op een grotere kaart

Leeuwaren (Ljouwert) – 0 km
Sneek (Snits) – 22 km
IJlst (Drylts) – 26 km
Sloten (Sleat) – 40 km
Stavoren (Starum)- 66 km
Hindeloopen (Hylpen) – 77 km
Workum (Warkum) – 86 km
Bolsward (Boalsert)- 99 km
Harlingen (Harns)- 116 km
Franeker (Frjentsjer) – 129 km
Dokkum (Dokkum) – 174 km
Leeuwarden (Ljouwert) – 199km

De afstand van stad naar stad zou hemelsbreed uitkomen op slechts 155 kilometer. Mocht men de stad Dokkum overslaan dan zou de route via het ijs 50 kilometer korter worden, dit omdat Dokkum een eind verwijderd ligt van de andere steden.

Voor de Elfstedentocht om door te gaan moet er een goedkeuring van de organisatie komen en deze komt pas bij een ijsdikte van minimaal 15cm op het gehele traject. Alle rayonhoofden van de Elfstedenvereniging moeten instemmen met het besluit. Soms worden er voorafgaand aan de tocht kleinere wakker opgevuld met ijs, dit wordt ook wel een ijstransplantatie genoemd. Op sommige plekken waar er vanwege slecht ijs, doodlopend water of een lage brug niet geschaats kan worden worden voorzieningen aangelegd waar de schaatser aan de kant kunnen komen. Het lopen over land wordt ook wel klunen genoemd.

Bartlehiem is een plaats van de Elfstedentocht met hoge bekendheid, omdat dit traject tweemaal wordt afgelegd. De eerste keer van Franeker naar Dokkum en de tweede keer terug in de richting van Leeuwarden, de eindstreep. Ook Birdaard en de andere dorpen langs de Dokkumer Ee worden twee keer bezocht. Een kleiner traject tussen Sloten en Slotermeer wordt ook tweemaal afgelegd.

Stempelkaart

Een deelnemer aan de Elfstedentocht krijgt bij de inschrijving een stempelkaart die bij de stempelposten in de elf steden afgestempeld moeten worden. Dit geldt voor zowel de wedestrijd als toerrijders. Tevens zijn er drie geheime stempelposten om te voorkomen dat de rijders de route via een ander vervoersmiddel afleggen. Bij deze posten wordt er geen stempel gezet, maar een gaatje geknipt in de stempelkaart. Als alle stempels en gaatjes op de kaart zitten en de rijder voor middernacht over de finishlijn in Leeuwarden komt verdiend hij of zij een Elfstedenkruisje. Tevens ontvangen de eerste elf mannelijke deelnemers en de eerste vijf vrouwelijke deelnemers die over de finish komen een mediaille. De winnaar van de tocht ontvang ook de Pim Mulier wisselprijs.